Anadil, çocuğun kişiliğidir

Almanya’da Germanistik ve Türkoloji bölümlerini birincilikle bitiren İstanbul doğumlu genç yazarımızla, Almanya’da yaşayan Türk çocuklarının eğitim geleceği ve Türkçe dilinin önemi konularında sohbet ettik.

N. U. Zerrin Hanım, ders kitabı yazma fikri sizde nasıl oluştu?
Z. K. B. Doktora tezimi insanlarla paylaşmak istedim. Bunun, Türkçe dilinden kaynaklanan öğrenme zorluğu çeken Türk çocuklarına ve onlara eğitim veren öğretmenlerine yararı olacağına inanıyorum. Türkçe ve Almanca birbirinden çok farklı iki dil. Bir yabancı dil öğrenilirken anadil kullanılır. Bu da çocukların öğreniminde bazı hataları beraberinde getiriyor. Kitabımı, bu konuda 2,5 senelik araştırmanın ardından 9 ayda tamamladım. Kitabım şu an Theodor-Haubach Okulu, 5- 6. sınıf ders kitabı olarak okutuluyor.

N. U. Sizce bir çocuk için anadil mi öncelikli, yoksa yaşadığı ülkenin dili mi?
Z. K. B. İkisi birbirine bağlı ve birbirini destekleyen diller. Çocuk iki dil arasındaki farkı öğrenebilmek için anadilini aktif olarak kullanmak zorundadır. Ancak böylelikle iki lisanı karşılaştırabilir. Anadilsiz olmaz. Buradaki Türk çocuklarının kelime hazinesi maalesef zayıf ve anadillerine hâkim değiller. Bu nedenle Almanca öğrenmekte de büyük zorluklar yaşıyorlar. Bunun ötesinde anadili çocuğun şahsiyetini belirler. Anadiline hâkim olmayan çocuk, kendini ve ülkesini değersiz görür, kendisine olan güveni azalır. Eğer Almanya çocuğun anadilini yasaklıyor ya da ihmal ediyorsa, bence bunun adı uyum değil, asimilasyondur. O zaman “Almanya göçmen kökenli gençlerden sadece fabrika işçisi yetiştirmek istiyor” diye düşünürüm.

N. U. Kitabınızın hedef grubu kimler? Kimlere hitap etmek istediniz?
Z. K. B. Amaç, anadilini kullanarak Almanca öğrenmek. Kitabı da sadece Türk çocuklarının eğitimi amacıyla yazdım. Bir öğretmen Türkçe dilini bilmese de kitaptan yararlanarak öğrencinin Türkçe dilinden kaynaklanan hatalarını görebilecek ve düzeltmesine yardımcı olabilecek. Kitabı hazırlarken en önemli bilgi kaynağım çocuklarım oldu. Oğullarım Noel (13) ve Moray (18) burada doğup büyüdüler ve bu sorunu ve çözümlerini en güzel onların üzerinde gözlemleyebildim.

N. U. Kitabınızın içeriğinden bahseder misiniz?
Z. K. B. Kitapta konuları açıklamak için daha çok hikâye dili kullandım. Yani çocukların hobilerini gözönüne almaya çalıştım. Akkusativ, Nominativ, Dativ gibi Almanca dilbilgisi kurallarını çocuklara öğretecek hikâyeler yazdım. İsim ve eklerini de oyun ve hikâye yoluyla ele aldım. Benim için çok eğlenceli bir çalışma oldu. Çocuklara yararlı olacağını ümit ediyorum.

N. U. Evinizde en çok hangi dil konuşuluyor?
Çocuklarımın oyun dili Almanca olsa da ben evde çocuklarla sadece Türkçe konuşuyorum. Çünkü çocuğun Almanca öğrenmek için şansı çok ama anadili için tek şans ailesidir. Ayrıca Türkçe, Almancadan daha sıcak bir dil. İnsanın duygu dili anadilidir.Ailesiyle sağlıklı diyalogda olan çocuk anadiline de önem veriyor. Ama onlardan utanıyorsa, dışarda ya da okulda ailesiyle anadilinde konuşmuyor. Çocuğun ruh zenginliği ve kişisel gelişimi için anadili çok önemlidir. Kişinin dilini alıp istediğiniz gibi yönlendirebilirsiniz. Ben çocuklarımı anaokuluna göndermedim. Çünkü anaokulu çocuk-anne bağını koparıyor. Anaokulları sadece çalışan ebeveynlere rahatlık sağlamak için yapılmıştır. Bioritmik olarak çocuğun en aktif zamanı sabah saat 8–9 arasıdır. En verimli saatlerini başka dille geçiren çocuk anadilinden uzaklaşır.
Çocuklarımın iyi Türkçe öğrenmesi kariyeri açısından da çok önemli. Buna en yakın örenk oğlum Moray. Moray şu anda askerliğini yapıyor. 1 Temmuz'da komando olarak başladı ve kısa süre sonra Blankenese semtinde bulunan Führungsakademie'de bir generalin şahsi sekreteri olarak atandı. Bu atamaya en büyük etken Moray'ın Türkçe de dahil birkaç dile hakim olmasıydı. Çünkü Führungsakademie, dünyanın bir çok ülkesinden gelen yüksek rütbeli askerlere ek eğitim ve seminerler veriyor. Bu noktada çok dil bilen bir sekreter çok önemli oluyor. Bu akademiye Türkiye'den de çok rütbeli askerler ve generaller geliyor. Moray bu noktada çok yararlı oluyor akademiye.

N. U. Çocuğun okul eğitimi konusunda ebeveynlere tavsiyeleriniz var mı?
Z. K. B. Anne-babalara tavsiyem, çocuklarının anadiline çok önem versinler. Çocuğunun okulu ve öğretmeniyle sürekli iletişimde olan aileler, çocuğunun gelişimini de yakın takip etme şansına sahip olur. Bir de Türk ailelelere tavsiyem, çocuklarını göçmen kökenli çocukların az olduğu okullara göndersinler. Böylelikle çocuklarının okulda daha iyi Almanca öğrenmesini de desteklemiş olurlar.


İşte size “Deutsch als Zweitsprache-Türkische Schüler systematisch fördern” kitabından Almanca dilbilgisini konu alan bir hikâye:

Nominativ: Mein Gott, du nervst, du fragst immer nach “wen” oder “was”. İmmer wills du
wissen, “wen” oder “was” man gesehen hat, “wen” oder “was” man liebt und
“wen” oder “was” man nicht mag. Und die Antwort ist immer gleich. İch mag
“den” oder “die” oder “das”. Kanns du auch mal etwas Anderes fragen?

Akkusativ: Auf “wen” oder “was” bist du eigentlich sauer? Siehst du, darauf kanns du nicht
antworten. Du fragst immer: “Wer” oder “was”? “Wer” oder “was” gut oder
schlecht ist. “Wer” krank oder “was” kaputt ist. Bei dir ist die Antwort auch im-
mer gleich: “der” oder “die” oder “das”.

Dativ: Streit ihr euch schon wieder? İch sage nur: Geht “dem” Streit aus “dem” Weg,
vertraut “der” Gerechtigkeit und “dem“ Glück-meinetwegen auch “der” Ver-
nuft.

Nominativ
Und
Akkusativ: Toll, du bist auch nicht anders. Du fragst immer nur nach “wem”. İmmer willst
du wissen “wem” man vertraut oder “wem” man glauben kann. Und immer
kriegst auch du das Gleiche zu hören: İch vertraue “dem” oder “der”. Siehst du,
du kannst auch nicht anders.


Röportaj: Nebahat Uzun


<< Önceki || Sonraki >>